Spurningar og svör

Dularfull persóna er kallar sig Don Ellione kom með nokkrar spurningar á frambjóðendasíðu minni á Facebook. Hér á eftir eru spurningarnar og svör mín.

1) Hvernig vilt þú útfæra persónukjör?

Sjáum fyrst hvernig kosningar til stjórnlagaþings ganga.

2) Hvernig vilt þú haga þrískiptingu valds? Vilt þú hafa lögbundna utanþingsstjórn, að ráðherrar sitji á þingi, hver á að skipa ráðherra, viltu að þeir þurfi að standast hæfniskröfur?

Ráðherrar ættu aldrei að sitja á þingi og ættu ekki að koma úr röðum þingmanna. Ég hef ekki fastmótaðar skoðanir á því hvernig þeir ættu að vera skipaðir, en vil hins vegar í því sambandi benda á að höfuð framkvæmdavaldsins er ávallt pólitísk staða og í lýðræðisríki er kosið í pólitískar stöður.

3) Vilt þú auka þjóðaratkvæðagreiðslur, í hver stórum málum þá og hvernig á að kalla eftir þeim? Eiga þær að vera bindandi fyrir framkvæmdavaldið?

Það ættu helst að vera haldnar nokkrar þjóðaratkvæðagreiðslur um leið og aðrar kosningar eru haldnar. Ef nauðsyn krefur ætti að vera hægt að halda þjóðaratkvæðagreiðslu með skömmum fyrirvara. Ég styð þá hugmynd að visst hlutfall kjósenda ætti að geta kallað til þjóðaratkvæðagreiðslu, en þetta er nokkuð sem þarf að ræða betur í þinginu og persónulega hef ég ekki miklar skoðanir um þetta, aðrar en þær að þjóðaratkvæðagreiðslur sem og aðrar meirihlutasamþykktir hafa sín takmörk, t.d. er ekki hægt að afnema mannréttindi gegnum þær.

4) Hvernig vilt þú haga skipan dómara í dómskerfinu?

Ég hef ekki fastmótaðar skoðanir á því að öðru leyti en að ég tel að framkvæmdavaldið ætti að hafa mikið minna að segja um það en hefur verið hingað til.

5) Telur þú að landið sem eitt kjördæmi kemi ekki niður á landsbyggðinni, sem dæmi í samburði ESB, þar sem jafn atkvæðavægi landa skilaði Íslandi engum fulltrúa, líkt og jafnt vægi á Íslandi skilaði Vestfjörðum engum fulltrúa?

Við verðum hér að horfa til réttlætissjónarmiða. Ísland er ekki samband héraða eins og ESB er samband ríkja, heldur er það samband einstaklinga. Kjördæmaskipun hefur líka slæma galla sem við höfum séð undanfarna áratugi; kjördæmapot og óeðlilegar hyglanir.

6) Hvað vilt þú að þingmenn eigi að vera margir? Viltu takmarka lengd hversu lengi þeir sitja á þingi?

Ég vil fjölga þingmönnum frekar en fækka. Ef þingmenn eru fáir stendur sú vá fyrir dyrum að stjórnmálastéttin verði fámenn og einsleit klíka. Það sem við þurfum hins vegar öðru fremur er fjölbreytni. Við þurfum færri Jóna og fleiri Birgittur á löggjafarþingið.

Ég er alfarið andsnúinn því að takmarka hversu mörg kjörtímabil þingmenn geti setið á löggjafarþinginu. Þó mætti kjósa þá oftar, jafnvel hafa deildaskipt þing, til að varna því að þing setji vanhugsuð lög í geðshræringu.

Hins vegar tel ég að það sé brýn nauðsyn að setja takmörk á setu ráðherra og annarra handhafa framkvæmdavaldsins, t.d. forseta. Reynsla allra þjóða, ekki síst okkar, hefur sýnt það ljóslega að það er framkvæmdavaldið sem helst yfirstígur valdmörk sín. Handhafar framkvæmdavaldsins safna völdum langt umfram umboð sitt og því verður að setja þeim tímatakmörk á valdsetu. Svipuð hætta er ekki til staðar hjá handhöfum löggjafarvaldsins. Það sést enda á því að víðast hvar eru engin takmörk sett á hversu mörg kjörtímabil þingmenn mega sitja, en ströng takmörk fyrir ráðherra og forseta.

Yfirlýsing

Ég heiti Elías Halldór Ágústsson og er kerfisfræðingur við Reiknistofnun Háskólans.

Ég hef stundað nám við latínu, grísku og lögfræði við Háskóla Íslands og kvikmyndagerð við The London Film School, hef unnið við þýðingar, textagerð og við sérverkefni við Sýslumannsembættið í Reykjavík og undanfarin

14 ár unnið sem sérfræðingur í Unix-stýrikerfinu.

Ég kem ekki með neinar tilbúnar lausnir til þessarar samkundu, enda tel ég að slíkt sé ekki tilgangur þessa þings. Við komum hér saman til að finna lausnir saman, ekki til að berjast um tilbúnar lausnir.

Ég býð mig fram til Stjórnlagaþings því ég tel að ný stjórnarskrá gæti læknað meinsemd sem hefur grafið um sig í þjóðfélaginu, meinsemd skilningsleysis á innviðum og stofnunum lýðveldsins, meinsemd þáttökuleysis og meinsemd áhugaleysis.

Ég ætlast ekki til þess að stjórnarskráin verði stór og alltumlykjandi endanleg lausn á okkar málum, ég tel þess í stað að þegar verki okkar er lokið getum við hleypt stjórnmálamönnunum aftur að til að setja lög um smáatriði og dægurmál. Ég tel hins vegar, að það séu vissir hlutir sem við verðum að setja í grunnlög okkar ef við ætlum að búa frjáls í þessu landi og svo að þessi þjóð, börn okkar og þeirra börn fái lifað stolt og frjáls svo lengi sem landið er byggt.

Við búum í þjóðfélagi þar sem málfrelsi er háð duttlungum hinna ríku og blaðamenn eru dæmdir í þungar fésektir fyrir að vitna í heimildarmenn.

Við búum í þjóðfélagi þar sem framkvæmdavaldinu þykir sjálfsagt mál að troða þvaglegg í fólk til að ná sýni vegna gruns um ölvunarakstur.

Við búum í þjóðfélagi þar sem það hefur tíðkast áratugum saman að framkvæmdavaldið komi vilja sínum fram við löggjafarvaldið rétt eins og ekkert væri sjálfsagðara.

Við búum í þjóðfélagi þar sem borgararnir (sem reyndar eru svo oft nefndir “þegnar” að maður kemst ekki hjá því að spyrja sig hver konungurinn sé) þekkja ekki lengur muninn á framkvæmdavaldi og löggjafarvaldi, og halda jafnvel að dómsvaldið sé bara partur af þessu öllu saman.

Við búum í þjóðfélagi þar sem stjórnmálaklíkur matreiða ofan í okkur þá kosti sem við fáum að velja þegar við kjósum fulltrúa okkar til löggjafarsamkundunnar.

Það er mín skoðun að þessi þjóð hafi búið við meira persónufrelsi á þjóðveldistímanum en nú.

Þetta getur ekki haldið svona áfram. Við verðum að byrja upp á nýtt. Við verðum að hugsa þetta upp á nýtt á nýjum grundvelli. Við erum borgarar lýðveldis, ekki þegnar konungdæmis. Við eigum ekki að láta bjóða okkur endalaust sama graut í sömu skál; við erum betri en það. Við stöndum stolt og stjórnum okkar örlögum sjálf.